Het onderzoeksrapport A Child’s Road to Resilience
Wat helpt kinderen om zich gezond te ontwikkelen, met tegenslag om te gaan en te herstellen na ingrijpende ervaringen? Onderzoek laat zien dat niet alleen telt wat een kind meemaakt, maar ook wie er voor het kind is. Stabiele, zorgzame relaties geven veiligheid en vertrouwen en helpen kinderen om zich te ontwikkelen en veerkracht op te bouwen.
In het onderzoeksrapport A Child’s Road to Resilience brengt SOS Kinderdorpen bestaand wetenschappelijk onderzoek uit verschillende vakgebieden samen. Het rapport laat zien hoe relaties met ouders, en andere belangrijke volwassenen bijdragen aan het welzijn en de ontwikkeling van kinderen en jongeren.
Lees het volledige Engelstalige onderzoek naar het belang van zorgzame relaties voor ontwikkeling, herstel en veerkracht:
Lees hier de belangrijkste conclusies uit het onderzoek samengevat.
Wat laat het onderzoek zien
- Kinderen groeien en ontwikkelen zich in contact met anderen.
Zorgzame en betrokken relaties ondersteunen de ontwikkeling van de hersenen en helpen kinderen bij leren, omgaan met emoties en vertrouwen opbouwen in anderen.
- Het maakt verschil als vertrouwde mensen blijven.
Voor kinderen die tegenslag of trauma meemaken, is een betrouwbare volwassene een belangrijke bron van veiligheid en steun. Die stabiele relatie kan ook helpen bij herstel. - Wie de volwassenen rondom een kind versterkt, versterkt ook het kind.
Als ouders en andere volwassenen die voor het kind zorgen voldoende steun en draagkracht hebben, kunnen zij beter beschikbaar zijn voor het kind. Hun welzijn werkt daarmee door in de ontwikkeling en veerkracht van het kind. - Veerkracht is geen vaste eigenschap.
Veerkracht kan zich ontwikkelen. Positieve ervaringen, vaardigheden, zorgzame relaties en een veilige omgeving helpen kinderen om met tegenslag om te gaan en zich verder te ontwikkelen.
“Relaties zijn geen extra ondersteuning. Ze zijn de basis voor ontwikkeling, herstel en veerkracht.”
Waarom dit onderzoek belangrijk is voor ons werk
Bij SOS Kinderdorpen weten we uit de praktijk hoe belangrijk sterke relaties zijn. Dit onderzoek laat zien hoe die relaties bijdragen aan de ontwikkeling, het herstel en de veerkracht van kinderen en waarom het belangrijk is om ook te investeren in de mensen rondom een kind. Daarom kijken we niet alleen naar wat een kind nodig heeft, maar ook naar de mensen om het kind heen. Zo kan het versterken van een ouder zorgen voor meer rust en stabiliteit thuis. En als een kind niet thuis kan wonen, zijn niet alleen een veilige plek, maar ook vertrouwde volwassenen op wie een kind kan blijven rekenen van groot belang.
Veelgestelde vragen over het onderzoek
1. Wat bedoelen we met een zorgzame relatie?
Een zorgzame relatie is een stabiele relatie waarin een kind zich gezien, gesteund en veilig voelt. Dat kan een ouder zijn, maar ook een familielid of een andere vertrouwde volwassene. Zulke relaties helpen kinderen bij hun ontwikkeling, herstel en veerkracht.
Dit zie je terug in de programma’s van SOS Kinderdorpen. We versterken families zodat kinderen, waar mogelijk, veilig bij hun eigen familie kunnen opgroeien. Families krijgen ondersteuning die past bij hun situatie, bijvoorbeeld bij opvoeding, onderwijs, zorg of inkomen.
2. Waarom is een betrouwbare volwassene zo belangrijk?
Voor kinderen die tegenslag of trauma meemaken, kan een betrouwbare volwassene veel verschil maken. Iemand die blijft, luistert en veiligheid biedt, helpt een kind om vertrouwen op te bouwen. Het onderzoek laat zien dat zo’n volwassene een van de sterkste beschermende factoren is.
Daarom kijkt SOS Kinderdorpen niet alleen naar een veilige plek voor een kind, maar ook naar stabiele relaties met verzorgers en andere belangrijke volwassenen. Ook in de opvang van kinderen staat familiegerichte zorg centraal.
3. Is veerkracht aangeboren?
Veerkracht is niet iets wat je wel of niet hebt. Het kan groeien door positieve ervaringen, vaardigheden, zorgzame relaties en een veilige omgeving.
SOS Kinderdorpen ondersteunt kinderen en jongeren daarom ook bij hun ontwikkeling naar zelfstandigheid. In jeugdprogramma’s krijgen jongeren bijvoorbeeld begeleiding en kansen om kennis, persoonlijke vaardigheden en werkervaring op te doen.
4. Kunnen kinderen herstellen van trauma en ingrijpende ervaringen?
Ja. Moeilijke ervaringen kunnen grote gevolgen hebben, maar bepalen niet automatisch de toekomst van een kind. De hersenen blijven zich ontwikkelen en aanpassen. Veilige relaties, positieve ervaringen en goede ondersteuning kunnen ook later bijdragen aan herstel.
Ook in crisissituaties richt SOS Kinderdorpen zich daarom niet alleen op basisbehoeften, maar ook op bescherming, stabiliteit en het bij elkaar houden en versterken van families.
5. Waarom is het welzijn van de volwassenen rondom een kind belangrijk?
Stress door bijvoorbeeld armoede, oorlog of gezondheidsproblemen kan het moeilijker maken om er goed voor een kind te zijn. Daarom is het belangrijk dat ouders en andere volwassenen die voor een kind zorgen zelf ook steun krijgen.
Dit is de basis van familieversterking bij SOS Kinderdorpen. Een familie kan bijvoorbeeld hulp krijgen bij het vinden van werk of het opbouwen van een inkomen. Ook opvoedondersteuning, onderwijs en gezondheidszorg kunnen onderdeel zijn van de aanpak.
6. Kan trauma worden doorgegeven aan volgende generaties?
Trauma kan doorwerken in gedrag en relaties binnen een familie. Maar zulke patronen liggen niet vast. Met steun en veilige relaties kunnen ze veranderen.
Er wordt ook onderzocht of trauma kan doorwerken via veranderingen rond onze genen. Daar zijn aanwijzingen voor, maar er is nog meer onderzoek nodig.
Door families te versterken, wil SOS Kinderdorpen helpen voorkomen dat problemen zich blijven herhalen. Daarbij wordt niet alleen naar het kind gekeken, maar ook naar de familie en andere belangrijke mensen in de omgeving waarin het kind opgroeit.
7. Wat is belangrijk voor kinderen die niet bij hun eigen familie kunnen wonen?
Een veilige woonplek alleen is niet genoeg. Kinderen hebben ook mensen nodig die zij kennen, vertrouwen en op wie zij kunnen blijven rekenen. Waar dat veilig en in het belang van het kind is, kan contact met de eigen familie belangrijk blijven.
Als thuis opgroeien niet mogelijk is, kijkt SOS Kinderdorpen daarom naar een passende vorm van familiegerichte zorg. Ook wordt, waar mogelijk en veilig, gewerkt aan contact met of terugkeer naar de eigen familie.
8. Hoe is het onderzoek uitgevoerd?
A Child’s Road to Resilience brengt bestaand wetenschappelijk onderzoek uit verschillende vakgebieden samen, zoals psychologie, neurowetenschappen en sociaal werk. Het geeft een breed overzicht van wat er bekend is over zorgzame relaties, trauma en veerkracht.
Het rapport is ook onafhankelijk beoordeeld door McNary Group. De reviewers noemen het geloofwaardig, zorgvuldig en in lijn met de huidige wetenschappelijke kennis.
Veel van het gebruikte onderzoek komt uit Noord-Amerika en Europa. Daarom is meer onderzoek uit andere landen en culturen belangrijk.
Het onderzoek is geen effectmeting van de programma’s van SOS Kinderdorpen. Het geeft wel wetenschappelijke onderbouwing voor belangrijke uitgangspunten van ons werk: families versterken, ouders en andere belangrijke volwassenen ondersteunen en zorgen voor stabiele, zorgzame relaties rondom kinderen.
“Want kinderen ontwikkelen veerkracht niet alleen. Veilig opgroeien doe je in een familie die er voor je is.“
Meer lezen over het belang van veilige relaties
SOS Kinderdorpen deelt al langer kennis over de invloed van veilige en zorgzame relaties op de ontwikkeling van kinderen. Lees hier meer over wat onderzoek laat zien over veilige relaties, hechting en de ontwikkeling van de hersenen.
